خبرنامه






  



گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقاله ادبیات از جلد 2 به مناسبت 24 آبان روز کتاب و کتابخوانیادبیّات مجموعۀ آثار ادبی یک سرزمین یا یک زبان یا یک دوره از تاریخ است که به وسیلۀ شاعران و نویسندگان یک قوم یا ملت پدید آمده باشد. اثر ادبی سخنی است که اندیشه و احساس وتجربۀ گوینده یا نویسنده را آمیخته با تخیّل هنرمندانه بیان کند. وسیلۀ آفرینش اثر ادبی کلمه ها و جمله ها، یعنی زبان است. پدید آورندۀ اثر ادبی شعر یا نوشته اش را با خیال و عاطفه و اندیشه و تجربۀ خود می آمیزد تا آن را به صورت اثری درآورد که دارای ارزش هنری باشد. چنین اثری عاطفه و تخیّل و اندیشۀ شاعر یا نویسنده را به شنونده یا خواننده انتقال می دهد، احساسات و عواطف او را برمی انگیزد، او را شاد، اندوهگین، یا شگفتزده می کند و تجربه هایی را به او می آموزد. شاعر یا نویسنده هنگامی  می تواند اثری ادبی بیافریند که خود شادیها، رنجها، آرزوها، ناکامیها، و فراز و نشیبهای زندگی را آزموده باشد. به همین سبب اثر ادبی در ظاهر بیانگر عاطفه و اندیشه و تجربۀ یک نویسنده یا شاعر است، اما از عاطفه و اندیشه و تجربۀ بسیاری از انسانها سخن می گوید که توانایی آفرینش و بیان آن را نداشته اند.

آثار ادبی ممکن است به صورت شعر، نثر یا آمیخته ای از آنها باشند.

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقاله دیابت از جلد 14 به مناسبت 23 آبان روز جهانی دیابتدیابت نوعی بیماری است که به علت اختلال در سوخت و ساز قند (گلوکز) در بدن ایجاد می شود و به آن مرض قند ( دیابت شیرین) هم گفته می شود. علامتهای مهم آن تشنگی زیاد، گرسنگی زیاد و ادرار فراوان است.

فعالیت بدن به انرژی نیاز دارد. این انرژی را گلوکز تأمین می کند. گلوکز برای وارد شدن به بیشتر سلولها نیازمند هورمون انسولین است

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

دستگاه تنفسی انسانذات الرّیه (سینه پهلو) التهاب بافت ششهاست. این بیماری، که در پزشکی به آن پنومونی گفته می شود، به سبب ورود باکتریها، قارچها، ویروسها، مواد خارجی (مانند مواد غذایی و برخی سمها) و تابش پرتوهای ایکس و رادیو اکتیو به ششها به وجود می آید. تب، تنگی نفس، درد قفسۀ سینه، سرفه و خلط علائم مهم این بیماری اند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقاله دبیرستان از جلد 14 به مناسبت 13 آبان روز دانش آموزدبیرستان مکانی است که دانش آموزان، پس از پایان دورۀ راهنمایی، در آن دانشها و مهارتهای لازم را برای ادامۀ تحصیل در دانشگاه یا اشتغال به کار می آموزند. آموزش در دبیرستان، که به آن آموزش متوسطه نیز می گویند، بخشی از آموزش رسمی و عمومی زیر نظر دولت است. دورۀ آموزش متوسطه در کشورهای گوناگون از 3 تا 6 سال است. برخی کشورها دورۀ راهنمایی ندارند و دانش آموزان پس از دورۀ شش سالۀ ابتدایی وارد دبیرستان می شوند.

...

 

 
صفحه نخست

مقاله توسعه از جلد 10 به مناسبت 1 آبان روز آمار و برنامه ریزیتوسعه رشد و بهبود منظم و مداوم وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یک جامعه است. اگر در جامعه ای توسعۀ اقتصادی و توسعۀ اجتماعی و فرهنگی همراه با در نظر گرفتن مسائل محیط زیستی باشد، توسعۀ آن جامعه، همه جانبه و پایدار می شود.

...

 

(برای دیدن تصویر در اندازه واقعی روی آن کلیک کنید)

 
صفحه نخست

آبان در دین زردشتی یکی از ایزدان، یعنی فرشتگان اهورمزدا، خدای بزرگ ایرانیان باستان و زردشتیان، است. زردشتیان آبان را ایزد نگهبان آب می دانند. در نوشته های پهلوی آبان ایزد پاک کنندۀ زمین نیز نامیده شده است.

در تقویم اوستایی ایران باستان، دهمین روز هرماه و هشتمین ماه هر سال ...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

امام علیّ النقی(ع) ابوالحسن علی بن محمد دهمین امام از امامان دوازده گانۀ شیعیان و دوازدهمین معصوم از چهارده معصوم است. لقب ایشان هادی( راهنما) و نقی (برگزیده) است. پدرش امام محمد تقی(ع) و مادرش اُم وَلَد از مردم مغرب، معروف به سَمانۀ مغربیه، است. در سال 214 ه ق در روستایی، درنزدیکی شهر مدینه، به دنیا آمد و در 254 ه ق در سن چهل سالگی در سامرا وفات یافت. مرقد او در این شهر از زیارتگاههای بزرگ شیعیان است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ بازرگانی از جلد 6 به مناسبت 29 مهرماه روز صادراتبازرگانی خرید و فروش و توزیع کالا و خدمات مربوط به آنها است برای برآورده ساختن بخش عمده ای از نیازهای گوناگون فردی و اجتماعی انسان. از آنجا که هیچ فرد یا جامعه ای به تنهایی نمی تواند همۀ نیازمندیهای خود را تهیه و تولید کند، داد و ستد کالاها در یک منطقه و نیز از سرزمین دیگر از دیرباز رواج داشته است.

بازرگانی با تولید کالاهای بیش از نیاز انسان آغاز شد. با افزایش نیازها، تحول و پیشرفت صنعت وتقسیم کار گسترش پیدا کرد و سرعت داد و ستد وحجم مبالدلات تجاری افزایش یافت.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ استخوانبندی از جلد 2 به مناسبت 28 مهرماه روز جهانی پوکی استخواناستخوانبندی اسکلت داخلی جانوران مهره دار است که از استخوان یا عضروف یا هر دو تشکیل شده است. استخوانبندی تکیه گاهی است که ماهیچه ها به آن متصل می شوند و اهرمهایی به وجود می آورند که بدن به کمک آنها می تواند حرکت کند. استخوانبندی به بدن شکل می دهد و از اندامهایی مانند مغز و قلب و ششها و روده ها حفاظت می کند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ آمادگی جسمانی از جلد 11 به مناسبت 26 مهرماه روز تربیت بدنیآمادگی جسمانی توانایی انسان برای انجام دادن کارهای روزانه، فعالیتهای تفریحی و ورزشی با انرژی، قدرت کافی و بدون احساس خستگی بیش از اندازه است. آمادگی جسمانی برای سلامت عمومی بدن، همچنین انجام فعالیتها ومهارتهای حرفه ای ورزشی اهمیت دارد. عاملهای تندرستی، تغذیه، سن و وراثت در بهبود و حفظ آمادگی جسمانی نقش اساسی دارند.

بدن انسان بیش از ششصد ماهیچه دارد که حرکتهای گوناگون ارادی وغیر ارادی آن را ممکن می سازد، حرکتهای ارادی مانند راه رفتن، پریدن، چرخش سر و حرکت دادن انگشتان، حرکتهای غیر ارادی مانند نفس کشیدن، گوارش غذا و گردش خون.

...

(برای تماشای تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید)

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

حجّ از فروع دین اسلام است و به زیارت خانۀ خدا(کعبه) و به جا آوردن آداب ویژۀ آن در روزهای معین شده در سال(سورۀ بقره، آیۀ 196 و 197) گفته می شود. یکبار به جا آوردن حج در زندگی بر هر مسلمان عاقل و بالغ، در صورت داشتن توانایی مالی و جسمانی، واجب است( سورۀ آل عمران، آیۀ 97 و سورۀ حج، آیۀ 27). مسلمانی که موفق به انجام حج شده باشد، حاجی نامیده می شود. حج در زبان عربی به معنای قصد و آهنگ انجام کاری معین است. بیست و دومین سورۀ قرآن کریم نیز حج نام دارد. در آیاتی از این سوره و چند سورۀ دیگر برخی آداب حج بیان شده است. سفر زیارتی به مکه که در طول سال در روزهای عادی انجام می شود، عمرۀ مُفرَده نام دارد و با حج به معنای ویژۀ آن (حج تَمَتُّع) تفاوت دارد. در واقع عمره مجموعۀ آدابی است که هر مسلمان هنگام ورود به شهر مکه باید انجام دهد.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ بریل، لویی از جلد 6 به مناسبت 23 مهرماه روز جهانی نابینایان (عصای سفید) بریل، لویی (Louis Braille، 1852- 1809م) معلم و موسیقیدان فرانسوی است که خط ویژه ای برای نابینایان اختراع کرد. در دهکده ای نزدیک پاریس به دنیا آمد. پدرش کارگاه زین سازی داشت. لویی در سه سالگی در کارگاه پدرش، بر اثر حادثه ای، نابینا شد. با وجود نابینایی، به نواختن اُرگ پرداخت و در موسیقی پیشرفت کرد. در ده سالگی به سبب موفقیت در نواختن اُرگ و ویولُن کمک هزینۀ تحصیلی دریافت کرد و توانست به مدرسۀ نابینایان پاریس برود. لویی خوب درس می خواند و به علوم نیز علاقۀ بسیار داشت و پس از چند سال فراگیریِ موسیقی از اُرگ نوازان برجستۀ پاریس شد.

...

(برای تماشای تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید.)

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

امام محمد باقر (ع) ابوجعفر محمدبن علی پنجمین امام از امامان دوازده گانۀ شیعیان و هفتمین معصوم از چهارده معصوم است. پدر آن حضرت، امام زین العابدین(ع) و مادرش فاطمه، دختر امام حسن(ع)، است. در سال 57 ه ق در مدینه به دنیا آمد و در سال 114 ه ق وفات یافت. مرقد آن حضرت در قبرستان بقیع در مدینه قرار دارد. لقب ایشان به سبب دانش بسیار باقرالعلوم (شکافندۀ دانشها) است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

ادبیات کودکان و نوجوانان نوشته ها و سروده هایی هستند که ارزش ادبی یا هنری دارند و برای کودکان و نوجوانان پدید می آیند. ادبیات کودکان و نوجوانان هم شامل بخشی از فرهنگ شفاهی عامه است، مانند لالایی، متل و فصه، و هم شامل آثاری است که به وسیلۀ شاعران و نویسندگان برای کودکان و نوجوانان پدید آمده اند، مانند داستان، نمایشنامه، و شعر. نوشته های غیر داستانی در زمینه های دین، دانش اجتماعی، علم و کاربردهای آن، هنر و سرگرمی که هدف آنها آموزش مستقیم نباشد، نیز موضوعهایی هستند که بخشی از ادبیات کودکان و نوجوانان را تشکیل می دهند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقاله امام محمد تقی(ع) از جلد 3 به مناسبت 29 ذی القعده سالروز شهادت ایشان

امام محمد تقی(ع) ابوجعفر محمدبن علی نهمین امام از امامان دوازده گانۀ شیعیان و یازدهمین معصوم از چهارده معصوم است. مشهورترین لقبهای آن حضرت جواد (بخشنده) و تقی (پرهیزگار) است. پدرش امام رضا (ع) و مادرش سَبیکه یا ریحانه یا دُرّه از مردم نوبی (شمال سودان) است. در سال 195 ه ق در مدینه به دنیا آمد و در سال 220 ه ق در بغداد وفات یافت. مرقد آن حضرت در کاظمین کنار مرقد امام موسی کاظم (ع) قرار دارد.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ ارگ از جلد 2 به مناسبت13 مهرماه روز جهانی اسکان بشر

ارگ قلعۀ بزرگی بود که در مرکز شهرهای قدیم قرار داشت و کاخ پادشاه یا حکمران، سازمانهای دولتی، خزانه، و زندان شهر را در بر می گرفت. شهرهای قدیم ایران، معمولا، از سه بخش اصلی تشکیل می شدند: حومه، شهرستان، و ارگ. حومه، یا رَبَض، بخش بیرونی شهر را تشکیل می دادکه بازارها و کاروانسراهای شهر در آن قرار داشتند. شهرستان یا شارستان بخش میانی شهر بود که خانه های مردم شهر را در بر می گرفت. ارگ یا ارک، که کُهَندِژ با قُهَندِژ نیز نامیده می شد، در مرکز شهر جای داشت و بخش اداری و انتظامی شهر را در خود جای می داد.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ دام پزشکی از جلد 14 به مناسبت 14 مهرماه روز دام پزشکیدام پزشکی علم پیشگیری، تشخیص و درمان بیماریهای جانوران و بیماریهای مشترک انسان و دام است.علم دام پزشکی با پیشگیری و کنترل بیماریها به بهداشت انسانی و جانوری و نیز صنعت دامداری کمک میکند.

درمان بیماریهای عفونی، که آسیبهای زیادی به جانوران اهلی وارد می کنند، و نیز درمان بیماریهای انگلی، نازایی، شکستگیها، سوء تغذیۀ دامها و جراحیها به عهدۀ دام پزشکان است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

باغچه‌بان، جبار ( 1345 – 1264 ه ش) ابداع کنندۀ روش آموزش ناشنوایان، پایه گذار کودکستان در ایران و از نخستین نویسندگان ادبیات کودکان است. در ایروان، پایتخت کنونی جمهوری ارمنستان، درخانواده ای هنر دوست به دنیا آمد. جدش از مردم تبریز بود و پدرش عسکر نام داشت. جبار، در جوانی، خبرنگار روزنامه های قفقاز و از نویسندگان روزنامۀ فکاهی ملانصرالدین بود و در سال 1291 ه ش، مجلۀ فکاهی لکلک را در ایروان منتشر کرد.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

ادبیات فارسی مجموعۀ آثاری ادبی است که شاعران و نویسندگان از زمانهای گذشته تاکنون به زبانهای کهن ایرانی و به زبان فارسی دری در ایران و کشورهای همسایۀ ایران پدید آورده اند. ادبیات فارسی که یکی از کهنترین گنجینه های ادبی جهان است و بیش از بیست و پنج قرن پیشینۀ مکتوب دارد، در طی قرنها همراه با تحول زبان فارسی، ظهور و تسلط اندیشه های دینی، تغییر اوضاع اجتماعی و سیاسی رشد و تکامل یافته است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

آتش واکنشی است شیمیایی همراه با پیدایش گرما و نور و شعله. بیشتر از سوختن تند، یعنی ترکیب شدن کربن و عنصرهای مواد سوختنی با اکسیژن پدید می آید. کشف آتش و کاربردها و چگونگی افروختن آن از مهمترین کشفهای آدمی در راه پیشرفت و تمدن بوده است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ تخت جمشید از جلد 9 به مناسبت 6 مهرماه روز جهانی جهانگردیتخت جمشید از پایتختهای هخامنشیان و مرکز اداری، اقتصادی و تشریفاتی این سلسله بوده است. شیوۀ معماری، نقشها و نوشته های آن نمادِ برجستۀ تمدن درخشان ایران باستان است. زیربنای مجموعۀ تخت جمشید حدود 125000 متر مربع مساحت دارد و در جلگۀ مرودشت فارس بر صفه ای که این مجموعه در آن جای داشته است، در کتیبه ای از خشایارشا، پارسه نامیده شده است. در متنهای یونانیان آن را پرسپولیس ( به معنی شهر پارسیان) نامیدند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ آموزش و پرورش درایران از جلد 1 به مناسبت 1 مهرماه روز آموزش و پرورش

آموزش و پرورش در ایران [...] تاریخچه : در فلات ایران، دست کم از پانزده هزار سال پیش، انسان زندگی می کرده است. دربارۀ چگونگی آموزش و پرورش نخستین مردمانی که پیش از مهاجرت آریاییها در این سرزمین زندگی می کردند آگاهی چندانی در دست نیست.

...

 

 
صفحه نخست

چارلی چاپلینچاپلین، چارلی ( چارلز اسپنسر چاپلین،Chaplin Charles Spenser ، 1977- 1889 م )، بازیگر و کارگردان انگلیسی و یکی از مشهورترین شخصیتهای فیلمهای کمدی در تاریخ سینماست. او فیلمنامۀ بیشتر فیلمهایش را خود می نوشت، تهیه کنندگی و کارگردانی آنها را خود برعهده داشت، و موسیقی متن فیلمهای ناطقش را نیز خود می ساخت. عصر جدید ( 1936م) و دیکتاتور بزرگ (1940م) از مشهورترین فیلمهای او به شمار می آیند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مرکز تهیه مواد خواندنی برای نوسوادان سازمانی بود که در سال 1343 ه ش پدید آمد و سپس نام آن به مرکز انتشارات آموزشی تغییر یافت. این مرکز چندین مجله برای کودکان و نوآموزان و دانش آموزان انتشار می داد. در اینجا صفحه ای از دوره ششم مجله پیک نوآموز را می بینید که از طرف این مرکز برای نوآموزان سالهای دوم و سوم دبستان منتشر می شد.ادبیات کودکان و نوجوانان در ایران لالایی ها، متلها و قصه های عامیانه ، که ریشه در تجربه های زندگی و اندیشه ها و شادیها و غمهای مردم روزگاران بسیار کهن دارند، سرآغاز ادبیات کودکان و نوجوانان در سراسر جهان، از جمله ایران، بوده اند.

قرار گرفتن سرزمین ایران در مسیر آمد و شد قومهای گوناگون و پدید آمدن دینهای مختلف در شرق و غرب این سرزمین سبب راه یافتن فرهنگها و تمدنهای غیر ایرانی در تمدن و فرهنگ بومی این سرزمین شد.

...

 

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

در یک زنجیره غذایی گیاهان تهیه کننده هستند و غذای خود را خودشان می سازند. جانوران خواه گیاه خوار، و خواه گوشتخوار مصرف کننده به شمار می روند. وقتی که اعضای زنجیره غذایی می میرند، تجزیه کنندگان جسد آنها را تجزیه می کنند و به صورت موادی در می آورند که گیاهان می توانند از آن تغذیه کنند.اکولوژی علمی است که روابط موجودات زنده با یکدیگر و با محیط زیستشان را ...

بیوسفر

اکولوژیستها آن طبقه از کرۀ زمین را بررسی می کنند که در آن زندگی و جود دارد. این طبقه را...

زیستگاه

جایی که یک موجود زنده در آن زندگی می کند زیستگاه آن موجود شمرده می شود. مثلا اسکنبیل درختچه ای ...

اکوسیستم

هر بیوم عدۀ زیادی اکوسیستم یا نظام اکولوژیک را دربر می گیرد. یک جامعه و محیط زیست آن که شامل ...

زنجیرۀ غذایی

گیاهان و جانوران از نظر غذا مانند حلقه های زنجیر به هم پیوسته هستند. مثلا عنکبوت مورچه ...

جایگاه اکولوژیک

موقعیت هر موجود زنده در یک شبکه غذایی را جایگاه اکولوژیک آن موجود زنده می نامند. جایگاه اکولوژیک ...

چرخۀ عناصر شیمیایی

اکولوژیستها ضمن بررسی زنجیرۀ غذایی، چرخۀ عناصر شیمیایی در اکوسیستمها را نیز بررسی می کنند. مثلا گیاهان، ...

تعادل طبیعی

اگر در یک اکوسیستم دگرگونیهای مهمی روی ندهد و توده های گیاهان و جانوران و محیط زیست آنها ...

اهمیت اکولوژی

امروزه انسان برای بهره گیری درست از طبیعت ناچار است از آگاهیهایی که اکولوژی در اختیارش می گذارد ...

 

 
صفحه نخست

تعاون ... در دورۀ تولید صنعتی، در قرن هجدهم میلادی، تعاون در بیشتر جامعه ها شکل سازمان یافته پیداکرد و انجمنها و مؤسسه هایی برای تدوین قانون و چگونگی آن شکل گرفت. در ایران نیز علاوه بر سازمانهای خیریه، که از قدیم نگهداری سالمندان و معلولان و ساختن مدرسه و بیمارستان را به عهده داشته اند، در نیمۀ دوم قرن بیستم ...

 


 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

نمونه ای از چاپ سنگیچاپ ...

پیدایش و تکامل چاپ

بشر از ابتدا، حتی از دوران پیش از تاریخ، نیازمند آن بود که اطلاعات خود را نگهداری کند. حافظۀ انسان مهمترین محل نگهداری اطلاعات بود. اختراع خط، که آن را بزرگترین اختراع بشر شمرده اند، آغاز انتقال اطلاعات به صورت مکتوب بود. ولی سالها طول کشید تا انتقال اطلاعات از راه نوشتن جایگاه قابل توجهی به دست آورد. حتی در هزارۀ نخست پس از میلاد نیز نگهداری و انتقال اطلاعات بیشتر سینه یه سینه و شفاهی بود. ...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

بانکداریبانک ...

بانکداری اسلامی

اندیشۀ بانک اسلامی با انتشار کتاب اَلبنک لارِبوَی فی الاسلام ( بانک بدون ربا در اسلام) تألیف سید محمدباقر صدر متفکر معاصر شیعه، به وجود آمد. در بانکداری بدون ربا، بانکها هنگام وام دادن در سرمایه گذاریِ وام گیرنده، شریک می شوند و کارمزدی دریافت می کنند. این کارمزد براساس سوددهی همان بخشی که در آن سرمایه گذاری شده است محاسبه می شود. مثلا کارمزد بخش کشاورزی بر اساس سود دهی بخش کشاورزی پرداخت می شود.

...

 

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

محمد جواد باهنرباهنر، محمد جواد ( 1360-1312 ه ش) سومین نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران، عضو شورای انقلاب، و نویسنده کتابهای درسی دینی است. در کرمان به دنیا آمد. در آغاز در مکتبخانه و سپس در مدرسه معصومیّه به تحصیل دروس دینی پرداخت. همزمان با فراگیری علوم دینی در دبیرستان نیز به تحصیل پرداخت و دورۀ دبیرستان را در زادگاهش به پایان رساند. در بیست سالگی برای ادامه تحصیل رهسپار قم شد و در حوزۀ علمیه این شهر درسهای دینی را تا سطح عالی در رشتۀ فقه، اصول و فلسفه نزد آیت الله العظمی بروجردی، امام خمینی و علامه سید محمد حسین طباطبایی خواند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

پزشکیپزشکی علم مطالعۀ بیماریهای انسان و راههای تشخیص و درمان آنهاست. بدن انسان سالم  مجموعه ای از دستگاههای مختلف با کارکردهای منظم است. همکاری دستگاههای مختلف بدن و هماهنگی آنها با محیط بیرون سبب بیماری می شود. پژشک با استفاده از دانش و تجربه خود بیماریها را شناسایی و درمان می کند. در دوران قدیم علت بیماریها ناشناخته بود اما شیوه هایی برای درمان بیماریها، گاه با کمک سحر و جادو، به کار گرفته می شد. پزشکی در طول قرنها اندک اندک جنبه علمی یافت. امروزه پزشکی با پیشرفت علم و تکنولوژی در زمینۀ تشخیص و درمان بیماریها به دستاوردهای بزرگ و نوینی رسیده است.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

بیت المقدس با قدس، به زبان عبری اورشلیم، شهر مقدس موسی (ع)، عیسی (ع) و محمد (ص) و پیروان آنهاست. این شهر بر روی تپه ای در کرانۀ باختری رود اردن واقع شده است . بیت المقدس یکی از کهن ترین شهرهای جهان است که در هزارۀ دوم پیش از میلاد در دوران فرمانروایی فراعنه مصر و به دست یبوسیان ( قومی از کنعانیان) بناشد.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

امام علی بن ابی طالب (ع) نخستین امام شیعیان و از نظر تاریخی آخرین خلیفه از جهار خلیفه ای است که بعد از پبامبر اسلام به خلافت رسیدند. آن حضرت ملقب به امیرالمومنین است و ابو تراب نیز شهرت دارد. او پسرعمو و داماد پیامبر اسلام بود و 23 یا 20 سال پیش از هجرت در مکه به دنیا آمد. پدرش ابوطالب، عموی پیامبر اسلام، و مادرش فاطمه بنت (دختر) اسد از خاندان بنی هاشم بود.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

پلاسما مایعی شفاف مایل به زرد است که بیش از نیمی از حجم خون بدن انسان را تشکیل می دهد. اگر گلوبولهای قرمز و سفید و نیز پلاکتها از خون جداشوند آنچه باقی می ماند پلاسما نام دارد.

حدود نود درصد پلاسما آب است. آب پلاسما در تشکیل عرق، اشک چشم، ترشحات دستگاه تنفس و ادرار نقش دارد همچنین آب پلاسما سبب می شود که دمای بدن در محیطهای بسیار گرم یا سرد به آسانی تغییر نکند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

امام حسن مجتبی (ع) ابو محمد حسن بن علی بن ابی طالب دومین امام از امامان دوازده گانۀ شیعیان و چهارمین معصوم از چهارده معصوم است. در سال سوم هجری قمری درمدینه به دنیا آمد و به سال پنجاه هجری قمری در همین شهر مسموم و شهید شد. وی نخستین فرزند علی(ع) و فاطمه زهرا(س) است. امام حسن در سال چهلم هجرت، پس از شهادت امام علی(ع) به امامت رسید و مدت امامت او ده سال بود.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

خدیجه نخستین همسر پیامبر اسلام(ص) ونیز نخستین کسی است که به اسلام ایمان آورد. خدیجه 15 سال پیش از عام الفیل در مکه به دنیا آمد. پدرش، خویلد بن اسد، از بزرگان قبیلۀ قریش بود. خدیجه پیش از ازدواج با پیامبر(ص)، دوبار ازدواج کرده بود. او پس از فوت همسر دومش، با ثروت باقی مانده از او و پدر خود، با روانه کردن کاروانهای تجاری میان مکه و شام به خرید و فروش کالا پرداخت.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

روشهای تهیه محصولات پلاستیکی

...

پلاستیک حجم زیادی از پسماندهای جامد را تشکیل میدهد. پلاستیک از مواد نفتی، گاز و زغال سنگ به دست می آید و انواع گوناگون دارد. صدها سال طول می کشد تا پلاستیک در طبیعت تجزیه شود. بخشی از پلاستیکها قابل بازیافت هستند و از آنها می توان در ساخت مواد پلاستیکی نظیر گلدان، سطلهای زباله، الیاف مصنوعی و مواد پر کنندۀ مبل و پشتی، نیمکت پارکها و سپر اتومبیل استفاده کرد. امروزه، پژوهشگران استفادۀ گسترده از مواد بازیافتی را مورد بررسی قرار داده اند تا از عوارض بیماریزای احتمالی برخی از مواد بازیافتی جلوگیری کنند. بازیافت بعضی از انواع پلاستیک به دلیل ترکیبات ویژه و روشهای تهیۀ آن مقرون به صرفه نیست.

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

ادبیات کودکان و نوجوانان در ایران لالاییها، متلها و قصه های عامیانه، که ریشه در تجربه های زندگی و اندیشه ها و شادیها و غمهای مردم روزگاران بسیار کهن دارند، سرآغاز ادبیات کودکان و نوجوانان در سراسر جهان، از جمله ایران، بوده اند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

کارگران در حال تهیه تریاک و افسر انگلیسی در حال نظارتتریاک (افیون) ماده ای مخدر است که از شیرابۀ تراوش شده از تخمدان نارس گیاه خشخاش به دست می آید. تریاک دارای آلکالوئیدهای گوناگون مانند مرفین و کدئین است. برخی از این آلکالوئیدها در داروسازی کاربرد دارند. تریاک و بسیاری از فراورده های آن اعتیاد آور هستند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

امام زمان (عج) محمدبن حسن عسکری، آخرین امام از امامان دوازده گانۀ شیعیان است. در 15 شعبان سال 255 ه ق در سامرا به دنیا آمد و تنها فرزند امام حسن عسکری (ع)، یازدهمین امام شیعیان، است. مادر آن حضرت ترجس (نرگس) است که گفته اند از نوادگان قیصر روم بوده است. مهدی، حجت، قائم منتظر، خلف صالح، بقیةالله، صاحب زمان، ولی عصر و امام عصر از لقبهای آن حضرت است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

کارگران بخش صنعت مشغول بتن ریزی بر روی یک پل هستند.اشتغال مشغول بودن به کاری است در برابر دریافت پاداشی که ممکن است به صورت حقوق و دستمزد یا به صورت کالا، غذا، مسکن و مانند آنها  باشد. چنین کاری را شغل می نامند. بخشهای اساسی اقتصاد، یعنی کشاورزی، صنعت، و خدمات مهمترین فراهم کنندگان شغل هستند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

دوچرخه سواری دسته جمعی جوانان در تهران

جوانی دوره ای از زندگی است که فرد به اوج رشد بدنی و روانی خود می رسد، انرژی بسیار دارد و از نظر توانمندیهای ذهنی، شناختی، اخلاقی، اجتماعی و خلاقیت به تدریج به حداکثر رشد می رسد و هویت فردی خود را تثبیت می کند. دورۀ جوانی از اواخر نوجوانی (هجده سالگی) شروع می شود و حدودا تا اوایل میانسالگی ( چهل سالگی) ادامه دارد.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

ایرانشناسی پژوهش در فرهنگ و تمدن سرزمینهای ایرانی است. در این پژوهشها هم کنجکاوی علمی و هم انگیزه های سیاسی و اقتصادی دخالت داشته اند. نخستین پژو هشگران ایرانشناسی اروپایی بودند. سپس پژوهشگران امریکایی و ژاپنی نیز به این گونه بررسیها پرداختند. امروزه بسیاری از کشورهای بزرگ دارای مراکز ایرانشناسی هستند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

خیام، ابوالفتح غیاث الدین عمربن ابراهیم نیشابوری (حدود 517- 439 ه ق) ریاضیدان، منجم، فیلسوف و شاعر نامدار ایرانی است. از کارهای بزرگ علمی او همکاری در تنظیم معروف به تقویم جلالی است که تقویم شمسی کنونی ایران بر آن اساس است. امروزه، عمده ترین شهرت خیام به سبب رباعیات اوست که به بیشتر زبانهای زندۀ دنیا ترجمه شده است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

نخستین ماهواره در سال 1975 م به فضا پرتاب شد. امروزه ماهواره های ارتباطی دشواری فرستادن پیامهای تلگرافی، تلفنی، رادیدویی و تلویزیونی، یعنی صدا و تصویر را به سرزمینهای دور دست از میان برده اند و ارتباط مردم سراسر جهان را بایکدیگر آسانتر کرده اند.ارتباطات در زندگانی اجتماعی به معنی پیامرسانی است. پیام خبر یا احساس یا اندیشه ای است که به کمک مغز و حواس به دیگران رسانده می شود. ما بیشتر از دو حس شنوایی و بینایی برای رساندن پیامها به یکدیگر استفاده می کنیم. ولی گاهی به کمک حواس دیگر خود نیز پیامی را دریافت می داریم یا پیامی را به دیگران می رسانیم. بعضی از کسانی که نمی توانند ببینند، می آموزند که به جای حس بینایی از حس بساوایی(لامسه) خود استفاده کنند و به کمک الفبای مخصوص نابینایان (برایbraille) پیامی را دریافت کنند یا پیامی را به دیگران برسانند. بعضی از کسانی که نمی توانند بشنوند یا سخن بگویند، ولی می توانند ببینند، از الفبای مخصوص ناشنوایان، که به کمک دستها و حرکت دادن انگشتها نشان داده می شود، برای رساندن پیامها استفاده می کنند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

 

پرستاران، به دقت دستورهایی را که پزشک در پرونده بیمار یادداشت کرده است بررسی می کنند.پرستاری حرف مراقبت از بیماران یا افرادی است که توانایی نگهداری از خود را ندارند. افرادی که این وظیفه را بر عهده دارند پرستار نامیده می شوند. مجروحان، معلولان، عقب ماندگان ذهنی، بیماران روانی، کودکان و سالمندان از کسانی هستند که به پرستاری نیاز دارند. پرستاران برای حفظ سلامت، پیشگیری و درمان بیماریها و نارساییهای جسمی و روانی افراد جامعه با پزشکان و مسئولان بهداشتی و درمانی همکاری می کنند. پرستاران در بخشهای جراحی، مراقبتهای ویژه (ICU)، فوریتهای پزشکی( اورژانس) و همچنین بخشها مثل مراقبتهای قلبی (CCU) و دیالیز ( تصفیۀ خون) وظیفۀ سنگینی به عهده دارند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

 

طول جنین 45 روزه انسان 2.5 سانتیمتر و وزن آن 0.9 گرم است. جنین غذا، اکسیژن و آب را از راه بند ناف و جفت از بدن مادر می گیرد.آبستنی دوره ای است که با باروری تخمک در بدن مادر آغاز می شود و با به دنیا آمدن نوزاد پایان می یابد. این دوره را دورۀ بارداری یا دورۀ حاملگی نیز می نامند. در این دوره، تخمک بارور شده، پس از تقسیم سلولی، به صورت جنین در می آید و رشد می کند و سبب تغییرهایی در بدن مادر می شود. دورۀ آبستنی به طور متوسط در انسان 280 روز و در پستانداران دیگر متفاوت است. در میان پستانداران موش صحرایی کوتاهترین و فیل بلندترین دورۀ آبستنی را می گذراند. دورۀ آبستنی موش صحرایی 22 روز و دورۀ آبستنی فیل 690 روز ( 23 ماه) است.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

آسم از بیماریهای دستگاه تنفس است که بیمار را دچار تنگی نفس میکند. این تنگی نفس با حملههای ناگهانی و شدید هر چند گاه یک بار، به طور دورهای، در بیماران مبتلا به آسم ظاهر میشود. نشانههای اصلی بیماری آسم تنگی نفس و خسخس سینه در هنگام تنفس است. بیمار بریده بریده نفس میکشد و احساس خفگی میکند. در آغاز حمله آسم سرفه خشک و بازدم طولانی دارد. در ریههای بیمار خلط غلیظ و چسبناک به وجود میآید و سرفه شدیدتر میشود. بیمار، پس از اینکه با سرفه این خلط را بیرون میآورد، به طور موقت احساس آرامش میکند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

خلیج فارس پهنه ای از آب است که در اثر پیشروی آب اقیانوس هند، از راه دریای عمان، در جنوب غربی فلات ایران و شبه جزیرۀ عربستان به وجود آمده است. کشور ایران در شمال و شرق و کشورهای عمان و امارات متحدۀ عربی در جنوب، بحرین و قطر در جنوب غربی، عربستان و کویت در غرب و عراق در شمال غربی آن قرار گرفته اند. خلیج فارس از راه تنگۀ هرمز و دریای عمان به آبهای آزاد می پیوندد. بیش از نیمی از منابع نفت جهان در منطقۀ خلیج فارس است و بخش بزرگی از نفت خام و گاز این منطقه پس از استخراج به کشورهای دیگر، به ویژه کشورهای صنعتی، صادر می شود.

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

حق مؤلف (کپی رایت) در برگیرندۀ حقوق مادی و معنوی پدید آورنده یا پدید آورندگان انواع آثار نوشتاری، دیداری و شنیداری است. این آثار شامل کتاب، نقاشی، فیلم سینمایی، مموسیقی و سخنرانی و نیز بسته های نرم افزاری و پایگاههای اطلاعاتی است. پدید آورنده بر اساس قوانین حق مؤلف کشوری و یا قوانین حق مؤلف بین المللی صاحب اثر شناخته می شود. همچنین بر اساس قانون، حق هرگونه استفادۀ دیگران از این آثار فقط با اجازۀ کتبی و رسمی پدید آورندۀ اثر مجاز و بدون آن جرم است و پیگرد قانونی دارد. پدید آورنده می تواند همۀ حقوق مادی و یا بخشی از آن را و نیز بخشی از حقوق معنوی، مانند اقتباس از اثر خود را به دیگری واگذار کند. حقوق معنوی، مانند اقتباس از اثر خود را به دیگری واگذار کند. حقوق مادی مؤلف در زمان حیات او و نیز تا سالها پس از مرگ او، تحت حمایت قانون است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

آلودگی محیط زیست آن دسته از تغییرهای فیزیکی و شیمیایی است که انسان در زیستگاه خود و سایر جانداران و سرانجام در سراسر زمین به وجود می آورد به طوری که تعادل طبیعی را برهم می ریزد و با تخریب جبران ناپذیر طبیعت، زندگی نسلهای آینده و حیات روی کره زمین را به خطر می اندازد. آلودگی محیط زیست یکی از مهمترین مسئله هایی است که جامعه بشری با آن روبه روست.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

صحنه ای از حکایت طبیب خوش چهره مروی از باب سوم بوستان. نقاشی از دوره تیموری و از مکتب بهزاد است.بوستان کتابی است سرودۀ سعدی شیرازی، شاعر نامدار ایرانی، که از آثار درخشان ادبیات فارسی به شمار می رود. سعدی این کتاب را پس از بازگشت از سفری طولانی، به شیراز تألیف کرد. از مقدمۀ کتاب چنین برمی آید که سعدی بسیاری از بخشهای آن را پیش از آمدن به شیراز و در طی سفرهای خود سروده بود، و در سال 655 ه ق، چندماه پس از ورود به شیراز، آن را به صورتی که اکنون در دست است تنظیم کرد. در نسخه های خطی قدیم نام کتاب را، سعدی نامه نوشته اند، اما در قرنهای اخیر بیشتر بوستان نامیده شده است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

باستان شناس در حفاریهایش با شواهدی از زندگی ساکنان عصر یخبندان روبرو شده است. چاقو و نیزه در زندگی مردم آن عصر، برای کار روزانه و جنگ و شکار، نقش مهمی داشته است.باستان شناسی دانشی است که با پژوهش در آثار به جا مانده از آدمیان در دورانهای گذشته به شناخت تمدن و فرهنگ قومها و ملتها دست می یابد. باستان شناسان به جستجو، کشف، بررسی، شرح، تفسیر، مرمت، نگهداری و معرفی این آثار می پردازند. آثار به جا مانده ممکن است ابزارهای سنگی و اسکلت انسانها باشند، مانند آنچه در غارهای هوتو و کمربند در نزدیکی بهشهر در شمال ایران و غار بیستون در کرمانشاه پیدا شده است. ممکن است شهری، معبدی یا گوربستانی با اشیاء مدفون شده در آنها باشد مانند شهر سوخته در سیستان، معبد چغازنبیل در خوزستان و گورستان مارلیک نزدیک رودبار. همچنین ممکن است آثار و بناها از دوره های جدیدتر تاریخ باشند، مانند تخت جمشید در شیراز، گنبد سلطانیه در زنجان و عالی قاپو در اصفهان.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

 

دندان پزشک در حال معالجه دندان بیماردندان‌پزشکی علم مطالعه، تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماریهای دهان و دندان است. دندانها، بافت لثه، زبان و نیز مخاط داخلی گونه ها، لبها، کام و کف دهان در حفرۀ دهان واقع شده اند. شناسایی و مراقبت از هرگونه ضایعات حفرۀ دهان و نیز عوارضی که ممکن است مصرف بعضی از داروها در دهان ایجادکند بخش مهم وظایف علم دندان پزشکی است. گاهی اولین نشانه های بسیاری از بیماریها مانند سرطان خون، دیابت و ایدز نیز در دهان ظاهر می شوند. توجه دندان پزشک به این نشانه ها می تواند سبب تشخیص به موقع بیماری، طولانیتر کردن عمر بیمار و حتی نجات جان او شود. همچنین، دندان پزشک با آموزش شیوۀ صحیح مسواک کردن در بهبود بهداشت دهان نقشی موثر ایفا می کند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

بیمار مبتلا به پارکینسون چهره ای بی حالت و قامتی خمیده دارد، به سختی راه می رود و نمی تواند تعادل خود را حفظ کند.پارکینسون یا فلج لرزان بیماری مزمنی است که به سبب اختلال در دستگاه عصبی مرکزی، حرکات ارادی راکنترل می کند، به وجود می آید. لرزش دست و پا، سفتی ماهیچه و کندی حرکت از علامتهای مهم این بیماری هستند. این بیماران به کندی راه می روند و نمی توانند تعادل خود را به خوبی خفظ کنند. علت پارکینسون ناشناخته است. مصرف بعضی از داروها و عفونتهای مغزی ممکن است سبب این بیماری شوند. بیماری پارکینسون معمولا در کسانی که بیش از 50 سال دارند دیده می شود. این بیماری در جوانان کمیاب است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

آوینی، مرتضی ( 1372 – 1326 ه ش ) فیلمساز، نویسنده و منتقد هنری است. او سازندۀ فیلمهای مستند است و اثر مشهورش مجموعۀ روایت فتح است.

آوینی از کودکی شعر می سرود و داستان و مقاله می نوشت. در سال 1354 ه ش تحصیلاتش را در رشتۀ معماری در دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان رساند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به ساختن فیلم روی آورد و در گروه تلویزیونی جهاد سازندگی چند فیلم مستند ساخت. نخستین کار او تهیۀ گزارشی تصویری از حادثۀ سیل خوزستان در سال 1358 ه ش است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

بهداشت حفظ سلامت، پیشگیری از بیماریها و توجه به شرایط جسمی و روانی انسان و محیط زیست است. مهمترین کار بهداشت کمک به سالم سازی محیط زیست، مبارزه با بیماریهای واگیردار، آموزش افراد جامعه برای بهبود حفظ سلامت خود، سازمان دادن به خدمات پژشکی و پرستاری برای پیشگیری، تشخیص به موقع و درمان بیماریهاست. برای انجام این کارها بهداشت از زیست شناسی، آمار و علوم فنی و مهندسی کمک می گیرد. مثلا برای شناختن عوامل زندۀ بیماریزا مانند باکتریها، قارچها و انگلها، که علت بسیاری از بیماریها هستند، به دانش زیست شناسی نیاز است. برای جمع آوری اطلاعات مربوط به شیوع و پراکندگی بیماریها و بررسی وضعیت بهداشت فردی و اجتماعی از دانش آمار استفاده می شود. برای تأمین آب آشامیدنی سالم و بهداشتی، داشتن شبکه های بهداشتی فاضلاب، ازمیان بردن بهداشتی زباله و ساختن خانه ه ای مناسب برای زندگی لازم است از دانشهای فنی و مهندسی بهره گرفته شود. بهداشت دارای دو شاخۀ فردی و عمومی است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

 

اب بر اثر تابش خورشید بخار می شود. بخار آب ابرها را تشکیل می‌دهد. از ابرها باران و برف و تگرگ می‌بارد. بخشی از آبهایی که به زمین فرو می‌ریزد در سطح زمین جریان پیدا می‌کند و بخش دیگر در زمین فرو می‌رود. همه این آبها سرانجام به دریاها و اقیانوسها باز می‌گردد. این گردش آب در طبیعت را چرخه آب می نامند.

آب ماده ای است مرکب از ئیدروژن و اکسیژن که فرمول شیمیایی آنo ² hاست. آب تنها ماده ای است که در طبیعت به هر سه حالت گاز و مایع و جامد وجود دارد و اغلب ناخالص است. آب خالص بی طعم، بی بو، و شفاف است. مقدار کم آن بیرنگ، ولی مقدار زیاد آن آبی به نظر می رسد. آب خالص در سطح دریا در صفر درجۀ سلسیوس یخ می زند و در صد درجۀ سلسیوس می جوشد.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

آتش افروز گروهی  بازیگر دوره گرد بودند که از چند روز پیش از نوروز تا سیزدهم فروردین در شهر می گشتند و مژدۀ فرا رسیدن بهار می دادند و مردم را شاد و سرگرم می کردند. هر گروه آتش افروز چند بازیگر و نوازنده داشت. هریک از بازیگران خود را به شکل و لباس خاص در می آورد. بازیگری صورت و گردن خود را سیاه می کرد، جامۀ سرخ یا رنگارنگ می پوشید، کلاهی بلند و نوک تیز معروف به کلاه بوقی یا کلاه شیپوری، یا زنگ و منگوله به سر می گذاشت، و مشعلی به دست می گرفت و پی در پی شعلۀ آن را در دهان می کرد، یا از نفتی که در دهان نگه می داشت به شعلۀ مشعل می دمید و آن را تند و تیز می کرد.

...

 

مقاله چهارشنبه سوری از جلد12 به مناسبت آخرین چهارشنبه سالچهارشنبه سوری مراسمی است که مردم ایران هر ساله در غروب آخرین سه شنبۀ اسفندماه برگزار می کنند و ریشۀ آن در آیینهای باستانی ایرانیان است. مردم معتقدند برگزاری این مراسم شگون دارد، یعنی برای آنها خوشبختی و سلامتی به همراه می آورد. اگر نخستین روز سال نو چهارشنبه باشد، این مراسم در غروب سه شنبۀ هفتۀ قبل از سال نو برگزار می شود.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ پروین اعتصامی از جلد 3 به مناسبت 25 اسفند روز بزرگداشت ویاعتصامی، پروین (1320 – 1285 ه ش) از شاعران ایران است. نامش رخشنده بود. در شهرهایش پروین تخلص می کرد و به همین نام شهرت یافت. پدرش، یوسف اعتصامی، از نویسندگان و مترجمان بود. پروین در تبریز زاده شد. در کودکی همراه خانواده به تهران آمد. ادبیات فارسی وعربی را نزد پدر و معلمان خصوصی آموخت. در مدرسۀ امریکایی دختران درس خواند و مدتی نیز در همان مدرسه به تدریس پرداخت.

...

 

 

مقاله جمال الدین اسد آبادی از جلد 10به مناسبت 18 اسفند روز بزرگداشت وی

جمال الدین اسد آبادی ( افغانی) (1314 -1254 ه ق). اصلاحگر دینی و اجتماعی و مبارز آزادیخواه شرق است که کوشید با ارائۀ تفسیرهایی نو از دین، زدودن خرافات از آن و متحد ساختن مسلمانان، به رهایی آنها از سلطۀ استبداد و استعمار کمک کند. اندیشه های ضد استبدادی و ضد استعماری او در جنبشهای دینی و سیاسی ایران، مصر و عثمانی تأثیر داشته است. او معتقد بود که مسلمانان برای جبران عقب ماندگیهای فرهنگی و اقتصادی، باید از دانشها و فنون جدید و حکومت قانون برخوردار باشند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

درخت سکویادرخت گیاهی چوبی و پایا (دائمی) است و معمولا یک ساقۀ اصلی به نام تنه دارد که در بالای آن شاخه ها و برگها می رویند. درختان از حدود 400 میلیون سال پیش روی زمین وجود داشته اند و از همۀ جانداران دیگر بزرگترند. تاکنون، در حدود 80000 گونه درخت شناسایی شده است که روی خشکیهای سراسر کرۀ زمین در اقلیمهای گوناگون، به جز نواحی قطبی و کوهستانهای بسیار مرتفع یافت می شوند. درختان با سه ویژگی از سایر گیاهان چوبی، مانند درختچه ها، متمایز می شوند. بیشتر درختان یک ساقۀ اصلی (تنه) دارند، بلندی بیشتر آنها حداقل 5 تا 7 متر است، و محل انشعاب شاخه ها در درخت معمولا بالاتر از سطح زمین است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

اسپندارمذ در دین زردشتی یکی از امشاسپندان، یعنی فرشتگان اهورمزدا، خدای بزرگ ایرانیان باستان و زردشتیان، است. اسپندارمذ، در زبان اوستایی، به معنی بردباری و فروتنی مقدس است. زردشتیان او را دختر اهورمزدا و فرشتۀ نگهبان زمین، و در جهان معنوی نمایندۀ مهر و بردباری و فروتنی اهورمزدا می دانند. عقیده دارند که اسپندارمذ، مانند امشاسپندان دیگر، واسطۀ میان  آفریدگار و آفریدگان است.

  ...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ انقلاب اسلامی ایران از جلد 4 به مناسبت 22 بهمن سالروز پیروزی انقلاب اسلامی ایرانانقلاب اسلامی ایران در   22 بهمن 1357 ه ش به پیروزی رسید، به نظام شاهنشاهی و سلطنت مشروطه پایان داد و نظام جمهوری اسلامی را در ایران برقرار کرد. انقلاب اسلامی ایران ریشه در آرمانهای حق طلبانۀ دین اسلام و مبارزات ضد استبدادی جنبش مشروطیت و مبارزات ضد استعماری مردم ایران و جنبش ملی شدن صنعت نفت داشته است. در این انقلاب همۀ قشرهای مردم در سراسر ایران و همۀ سازمانهای مذهبی، ملی و سیاسی شرکت داشته اند و آیت الله روح الله موسوی خمینی ( امام خمینی) رهبری آن را به عهده داشت.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

بهمن در دین زردشتی یکی از امشاسپندان، یعنی یکی از شش فرشتۀ مقرب و گرامی اهورمزدا، خدای بزرگ زردشتیان و ایرانیان باستان است.

نام بهمن در اوستا وهومنه و در زبان پهلوی ساسانی وهومن آمده است. وهو یا وهو به معنای نیک و منه یا من به معنای اندیشه، فکر و پندار است که رویهم نیک منش یا نیک اندیش معنی می دهد. وهمن و هومن نیز صورتهای دیگری از نام بهمن هستند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقاله امیرکبیر از جلد 3امیرکبیر، میرزا تقی خان ( 1268- حدود 1222 ه ق) نخستین صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار بود که به اصلاحات مهمی در زمینه های اجتماعی،، اقتصادی، فرهنگی، و سیاسی دست زد.

میرزا تقی خان در هزاوه از روستاهای ناحیه فراهان اراک به دنیا آمد. پدرش محمدباقر نام داشت و آشپز میرزا بزرگ قائم مقام، از دولتمردان اوایل دور، قاجار، بود.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

اربعین چلمین روز پس از عاشورا، یعنی بیستم ماه صفر است که شیعیان آن را اربعین حسینی نیز می نامند.. در این روز شیعیان برای بزرگداشت شهادت امام حسین (ع) مراسمی برپا می کنند. بعضی از تاریخنویسان اعتقاد دارند که اربعین روزی بود که  اهل بیت حسین بن علی(ع) در راه بازگشت از شام به مدینه، بار دیگر به سرزمین کربلا رسیدند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقاله تقویم از جلد نهم به مناسبت 11 دی آغاز سال نو میلادیتقویم یا گاهشماری روش تعیین زمان و تقسیم بندی آن است. جدولها، دفترها و ابزارهایی که این تقسیمات را نشان می دهند گاهنامه نامیده می شوند. در هر تقویم معمولا دوره زمانی یک سال است و هر سال به ماه، هفته و روز تقسیم می شود.

...

  

(برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید)

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

در کلاس سوادآموزی در مدرسه سرباز، که در پادگانها تشکیل می شود سربازان بیسواد، خواندن و نوشتن را فرا می گیرند.

بیسوادی ناتوانی در خواندن و نوشتن است. بیسواد نمی تواند بخواند و بنویسد و حساب کند. در نتیجه نمی تواند آگاهیهای خود را با خواندن روزنامه، مجله، کتاب و دیگر خواندنیها افزایش دهد و با دیگران از راه نوشتن ارتباط برقرار کند. بنابر آمار یونسکو(1990 م )تقریبا یک میلیارد نفر از جمعیت 15 سال به بالای جهان بیسوادند که بخش بزرگتر آنها زنان هستند. بیشتر این بیسوادان در کشورهای در حال توسعه افریقا، آسیا و امریکای لاتین زندگی می کنند.

   ...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

خانواده بلوچ کتار سفره افطاری - عکس از علی گلشنخانواده کهنترین، پایدارترین و مهمترین نهاد اجتماعی است. هر خانواده در اصل از پدر، مادر، و فرزندان آنها  که با هم پیوند خونی دارند تشکیل می شود. این پیوند خونی شامل پدر بزرگ و مادر بزرگ پدری و مادری، عموها و عمه ها و فرزندان آنها، داییها و خاله ها و فرزندان آنها نیز می شود و پایه های رابطۀ خویشاوندی را می سازد. ازدواج سرآغاز شکل گرفتن هر خانوادۀ جدید است.

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

دی در زبان پهلوی به معنی آفریننده و دادار و صفت اهورمزدا، خدای یگانۀ زردشتیان، است. در تقویم اوستایی ایران باستان، نخستین روز هرماه اهورمزدا نامیده می شود. روزهای هشتم، پانزدهم و بیست و سوم هرماه نیز دی نامیده می شود. برای آنکه دی روزها با یکدیگر اشتباه نشود، هرکدام را با نام روز بعد خود همراه می کنند. هشتم ماه را دی به آذر، پانزدهم ماه را دی به مهر و بیست و سوم ماه را دی به دین می خوانند. در تقویم ایران باستان،، تقسیمات کوچکتر ماه، یا بنا به تقویم امروزی، هفته، از همین دی روزها آغاز می شده است. یعنی اول تا هشتم ماه یک هفته، هشتم تا پانزدهم یک هفته، پانزدهم تا بیست و سوم یک هفته و بیست و سوم تا اول ماه بعد یک هفته به شمار می رفته است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

حمل و نقل جابه جایی کالا و افراد از نقطه ای به نقطۀ دیگر است. امروزه، با گستردگی راههای زمینی، آبی، هوایی و تولید وسایل حمل ونقل جدید ونیز بهبود امکانات رفاهی و اطلاع رسانی در سفر، حمل و نقلیه صنعتی بسیار مهم تبدیل شده است. رسیدگی، راه اندازی و ساماندهی امور حمل و نقل در ایران به عهدۀ وزارت راه وترابری است. (ترابری برابر فارسی واژه های حمل و نقل است).

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

بیمه عقد یا پیمانی است که بین دو طرف بسته می شود. یک طرف این عقد بیمه گر یا شرکت بیمه است و طرف دیگر آن بیمه گذار. بیمه گر مقداری پول از بیمه گذار دریافت می کند و در عوض تعهد می کند که در صورت بروز حادثه معینی برای بیمه گذار خسارت او را جبران کند.

  ...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مرقد حضرت امام حسین (ع) در شهر کربلاامام حسین (ع) ابوعبدالله حسین بن علی بن ابی طالب، سومین امام از امامان دوازده گانۀ شیعیان و پنجمین معصوم از چهارده معصوم است. پدرش علی بن ابی طالب(ع)، نخستین امام شیعیان، و مادرش فاطمه(س)، دختر پیامبر اسلام(ص)، است. در سوم یا پنجم شعبان سال چهارم ه ق در مدینه به دنیا آمد و در دهم محرم سال شصت و یک ه ق در کربلا به شهادت رسید. مرقد آن حضرت در کربلا، زیارتگاه شیعیان جهان است. سیدالشهدا(سرور شهیدان) و ثارالله( کسی که خدا خونخواه اوست) مهمترین لقبهای ایشان است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

آذر در دین زردشتی یکی از ایزدان، یعنی فرشتگان اهورامزدا، خدای بزرگ ایرانیان باستان و زردشتیان است. زردشتیان او را پسر اهورامزدا و ایزد نگهبان آتش می دانند. عقیده دارند که آذر (= آتش) در حرارت بدن، رستنیها و چوبها، و برقی که از ابرها می جهد و برای کشتن دیو خشکی زبانه می کشد نیز وجود دارد. اعتقاد دارند که ایزد آتش، به یاری فرشتۀ اردیبهشت، دیوهایی را که فرو باریدن باران را به تأخیر می اندازند ازمیان می برد.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

بازنشستگی دوره ای از زندگی یک کارمند و یا کارگر است که با پایان گرفتن خدمت و فعالیت رسمی او در موسسه های دولتی و غیر دولتی، آغاز می شود. مطابق قانون، شرط لازم برای بازنشستگی رسیدن به سن و سابقۀ کار معینی است. از کار افتادگی ناشی از بیماری، خستگی از کار زیاد و سالخوردگی نیز از عوامل بازنشستگی هستند. دولتها برای آسایش بازنشستگان قانونهایی تدوین کرده اند که برقراری حقوق بازنشستگی از مهمترین آنهاست.

...

 

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان از جلد 14 به مناسبت 24 آبان روز کتاب و کتابخوانیدفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان سازمانی جهانی است که هدف آن به وجود آوردن تفاهم و صلح بین کودکان دنیا از کودکان، این سازمان را در سال 1953 م در شهر زوریخ ( در سویس) تأسیس کرد. این سازمان به اختصار IBBY   نامیده می شود که از نخستین حرف این واژه ها گرفته شده است: international board on books for yong people  تا سال 2010 م ، 73 کشور عضو دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان شده اند و در این کشورها، شعبۀ ملی دفتر تأسیس شده است. شعبۀ ملی ممکن است غیر دولتی یا بخشی از سازمانی دولتی باشد که در زمینۀ ادبیات کودک فعال است.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ جایزۀ هانس کریستیان آندرسن از جلد 11 به مناسبت 24 آبان روز کتاب و کتابخوانیجایزۀ هانس کریستیان آندرسن جایزۀ ادبی و هنری است که از سال1956 م هردو سال یک بار به مجموعۀ آثار یک نویسنده و از سال 1966م به مجموعۀ آثار یک تصویرگر کتاب کودک اهدا می شود. این جایزه برای بزرگداشت هانس کریستیان آندرسن (1875- 1805م)، نویسندۀ دانمارکی کتابهای کودک و نوجوان، بنیاد نهاده شد. دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان IBBY (International Board On Books for Young People)  ، مسئولیت آن را به عهده دارد، مارگریت دوم، ملک، دانمارک، از جایزه حمایت می کند و شرکت نیسان موتور پشتیبان مالی آن است. به این جایزه نوبل کوچک نیز می گویند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ استاندارد از جلد 2 به مناسبت 18 آبان روز استاندارداستاندارد اصطلاحی است که در تولید وتوزیع بعضی از فراورده ها یه کار می رود و نشان دهندۀ ویژگیهایی است که آن فراورده ها باید داشته باشند تا مصرف کنندگان آنها را با اطمینان به کار ببرند. فراورده ای که دارای این ویژ گیهاست، با علامت مخصوص استاندارد مشخص می شود. در هر کشور سازمان یا مو سسه ای کار نظارت بر استاندارد کردن فراورده ها را برعهده دارد.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ دبستان از جلد 14 به مناسبت 13 آبان روز دانش آموزدبستان مکانی است برای آموزش و پرورش کودکان هفت تا دوازده ساله. کودکان، در دبستان، خواندن، نوشتن و حساب کردن را می آموزند و آگاهیهای ساده و پایه ای دربارۀ زندگی در محیط طبیعی و اجتماعی  به دست می آورند. این دوره را، به سبب آنکه اساس آموزشهای بعدی است، آموزش ابتدایی می نامند. پس از پایان این دوره، دانش آموزان به دورۀ راهنمایی و یا دبیرستان راه می یابند. آموزش ابتدایی بخشی از آموزش رسمی و عمومی است. ( آمومزش رسمی زیر نظر دولت است و از دبستان آغاز می شود و تا پایان دورۀ دانشگاه ادامه دارد. آموزش عمومی، شامل دبستان، دورۀ راهنمایی و دبیرستان، بخشی از آموزش رسمی به شمار می رود.) امروزه، آموزش ابتدایی در همۀ کشورها برای کودکان اجباری و معمولا رایگان است.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ آمار از جلد 1 به مناسبت 1 آبان روز آمار و برنامه ریزیآمار  مجموعۀ اطلاعاتی است که به صورت عدد دربارۀ موضوعی خاص بیان می شود. موضوع این اطلاعات ممکن است جمعیت یک شهر یا استان یا کشور،عدۀ نوزادانی که در یک سال متولد شده اند، میزان بارندگی سالانه در یک منطقه، میزان تولید سالانۀ گندم در یک کشور، عدۀ گلبولهای سفید خون در بدن انسان و مانند آن باشد. این گونه اطلاعات عددی را داده های آماری یا داده های عددی می نامند. مجموعۀ روشهایی را که برای جمع آوری، خلاصه کردن، طبقه بندی، توصیف، تجزیه و تحلیل، و تفسیر داده های عددی به کار می رود نیز آمار یا آمارشناسی یا علم آمار می نامند.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ تربیت بدنی از جلد 9 به مناسبت 26 مهرماه روز تربیت بدنی و  ورزشتربیت بدنی پرورش بدن از راه ورزش و تمرینهای بدنی بر اساس اصول و دستورهای منظم و سازمان یافته است که به رشد و سلامت بدن و آمادگی جسمانی کمک می کند.

داشتن برنامۀ مناسب و اجرای منظم آن، مهمترین پایه های تربیت بدنی هستند. کارشناسان این رشته برای همۀ دوره های زندگی انسان، از نوزادی تا پیری، برنامه های مخصوص و مناسبی تنظیم می کنند. با به کارگیری این دستورها می توان تا اندازه ای نقصهای مادرزادی ونیز معلولیتهای ناشی از حوادث را بهبود بخشید.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

تصویر روی جلد ماهنامه پیوند مجله اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران که در آن نشان انجمن دیده می شود.انجمن اولیا و مربیان انجمنی اس وابسته به هر مدرسه که در پیشرفت کارهای آموزشی و پرورشی و بهداشتی با مدرسه همکاری دارد. اعضای این انجمن، در مهرماه هر سال، از میان پدران و مادران دانش آموزان و معلمان هر مدرسه انتخاب می شوند. این انجمن دربارۀ مسائل آموزشی و پرورشی و بهداشتی و  از میان بردن کمبودهای مدرسه در زمینه های گوناگون تصمیم می گیرد. انجمن برای پیشرفت برنامه هایش از کمکهای همۀ پدران و مادران و دانش آموزان مدرسه استفاده می کند. انجمن اولیا ومربیان هر مدرسه در این زمینه ها نقشی مؤثر دارد: هماهنگ کردن کارهای تحصیلی دانش آموزان و پی بردن به علتهای عقب ماندگی تحصیلی آنان و کمک به مدرسه در برطرف کردن آنها، درمیان گذاشتن مسائل آموزشی و پرورشی دانش آموزان با اولیای آنان و یافتن راههای حل این مسائل با مشورت ایشان، استفاده از امکانات اولیای دانش آموزان برای بهبود شرایط بهداشتی و پزشکی مدرسه، تهیۀ وسایل آموزشی و کمک آموزشی و پرورشی برای مدرسه.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

نگاره گردش عاشقانه اثر سلطان محمد، نگارگر برجسته ایرانی قرن دهم هجری براساس شعر حافظحافظ شمس الدین محمد ( فوت 792 ه ق ) از بزرگترین شاعران ایرانی است. در شیراز زاده شد، زندگی خود را در آن شهر گذرانید و در همان شهر درگذشت. از خانواده و کودکی حافظ آگاهی چندانی در دست نیست، اما مسلم است که از نوجوانی به آموختن قرآن کریم، فلسفه، کلام و مطالعۀ ادب و علوم زمان خود پرداخته است. انس او با قرآن کریم چندان بود که قرآن کریم را از حفظ می خوانده است. از این رو، خود را حافظ، یعنی از حفظ دارندۀ قرآن کریم، نامیده است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

زیگموند فروید پزشک اتریشی بنیانگذار روانکاویبیماری روانی  اختلال در شیوه و محتوای تفکر، احساس و رفتار است. در نتیجۀ این اختلال شخص از زندگی عادی خود باز می ماند و نمی تواند رفتار خود را با واقعیتهای دنیای پیرامونش سازگار کند و گاه با رفتارهای نا بهنجار یا غیر عادی سبب آزار خود یا دیگران می شود. از علامتها و نشانه های بیماریهای روانی می توان از رفتارهای نابهنجار، اضطراب، افسردگی، اختلال در شیوۀ تفکر و استدلال منطقی، اختلال حافظه و یادگیری و اختلال احساس و ادراک نام برد. اضطراب، افسردگی و ترس حالتهایی هستند که تا  اندازه ای در افراد سالم نیز وجود دارند، اما در بیماری روانی شدت این حالتها به حدی می رسد که زندگی بیمار را مختل می کند. نابهنجار بودن رفتار هر فرد نیز بستگی به شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه ای دارد که فرد در آن زندگی می کند. مثلا برهنگی رفتاری است که در میان بومیان بعضی از قبایل افریقا نابهنجار شمرده نمی شود، اما در جامعۀ ایران نابهنجار و نشانۀ بیماری روانی به شمار می آید. تغییر رفتار فرد نیز بسیار مهم است. مثلا پرخاشگری فردی که قبلا آرام بوده یا گوشه گیر شدن فردی که فعال و سرزنده بوده است، ممکن است رفتاری نابهنجار به شمار آید.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ اعلامیۀ جهانی حقوق کودک از جلد 3 به مناسبت 17 مهرماه روز جهانی حقوق کودکاعلامیۀ جهانی حقوق کودک  اعلامیه ای است در حمایت از کودکان سراسر جهان و تأمین حقوق و آزادیهای لازم برای رشد کامل جسمی و روحی آنان که از طرف سازمان ملل متحد صادر شده است. این اعلامیه در 20 نوامبر سال 1959 م (29 آبان 1338) در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، با رای موافق همۀ اعضای این سازمان، به تصویب رسید. پیش از آن در سال 1924 م (1303 ه ش) جامعۀ ملل نیز اعلامیه ای دربارۀ حقوق کودک صادر کرده بود.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ خانه از جلد 13 به مناسبت 13 مهرماه روز جهانی اسکان بشرخانه جایی برای سکونت است که انسان را از گزند سرما، گرما، جانوران و مزاحمان حفظ می کند. خانه از نیازهای اساسی انسان است و به جز سرپناه، جایی است که فرد یا افراد خانواده می توانند در آن با آسایش و آرامش فکر، مطالعه، کار و بادیگران روابط اجتماعی برقرار کنند.

محل سکونت انسان از دوران انسانهای نخستین تا امروز، در مناطق گوناگون جهان شکلهای متنوع داشته است. انسان در دوران شکار و گردآوری خوراک، در غارها و پناهگاههای طبیعی به سر می برد. نخستین مسکن سقف دار انسان زاغه ( غار مصنوعی درکوه و تپه)، کپر و آلاچیق( سرپناه موقت چوبی و حصیری) بوده است، همچنین، چادرهایی که اسکلت چوبی آنها با پوست جانوران، شاخ و برگ درختان و یا نمد پوشانده می شد. این آلاچیقها و چادرها بیشتر دایره شکل بودند.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ پیری از جلد 8 به مناسبت10 مهرماه روز جهانی سالمندانپیری دوره ای از زندگی است. در این دوره اندامهای بدن دچار فرسودگی می شود و در نتیجه تواناییهای بدنی و گاه تواناییهای ذهنی انسان کاهش می یابد. روند پیری نزد همه کس یکسان نیست و به شرایط ارثی، ویژگیهای روانی و زندگی اجتماعی و فرهنگی فرد بستگی دارد. در بسیاری افراد، پیری دورۀ خلاقیت ذهنی، عاطفی و روانی است.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ حبار باغچه بان از جلد 6 به مناسبت 9 مهرماه روز جهانی ناشنوایانباغچه بان، جبار ( 1345 – 1264 ه ش) ابداع کنندۀ روش آموزش ناشنوایان، پایه گذار کودکستان در ایران و از نخستین نویسندگان ادبیات کودکان است. در ایروان، پایتخت کنونی جمهوری ارمنستان، درخانواده ای هنر دوست به دنیا آمد. جدش از مردم تبریز بود و پدرش عسکر نام داشت. جبار، در جوانی، خبرنگار روزنامه های قفقاز و از نویسندگان روزنامۀ فکاهی ملانصرالدین بود و در سال 1291 ه ش، مجلۀ فکاهی لکلک را در ایروان منتشر کرد.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ آتش نشانی از جلد 1 به مناسبت 7 مهرماه روز جهانی ایمنی و آتش نشانی

آتشنشانی سازمانی است که وظیفۀ اصلی آن خاموش کردن آتش در آتش سوزیها و نجات دادن کسانی است که در محاصرۀ آتش قرار گرفته اند. سازمان آتشنشانی در شهرهای بزرگ معمولا از یک ستاد فرماندهی و چندین ایستگاه تشکیل می شود. ایستگاههای آتشنشانی در قسمتهای مختلف شهر پراکنده اند تا ماموران هر ایستگاه بتوانند به سرعت خود را به جایی که آتش گرفته است برسانند ...

 

(برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید.)

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

قره کلیسا در ماکوجهانگردی  سفرموقت است به قصد گردش، زیارت، مطالعه و آشنایی با سرزمین و فرهنگ جامعه ای دیگر. جهانگرد با به دست آوردن تجربه ها و اطلاعات تازه، دربارۀ سرزمینی که به بازدید آن رفته است، به تفاهم فرهنگی دو جامعه کمک می کند. همچنین جهانگری مردم را به حفظ آثار تاریخی و میراث فرهنگی خویش تشویق می کند. علاقه به سفر و آشنایی با سرزمینهای دیگر همواره وجود داشته است، اما امروزه با افزایش جهانگردان، به فعالیتی درآمدزا تبدیل شده است. خدمات مربوط به جهانگردی مانند حمل ونقل و هتلداری، نیز به رونق اقتصادی کشورهای جهان کمک می کند ...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ آموزش و پرورش از جلد 1 به مناسبت 1 مهرآموزش و پرورش یاد دادن دانش و مهارتها و رفتارهای معین به انسان است. با این هدف که در شرایط گوناگون بهتر بیندیشد، بهتر زندگی کند، و رفتار و کردار مناسب و مفید برای خود و جامعه داشته باشد.

آموزش و پرورش دارای نظم و برنامه است. کسی یا سازمانی که به آموزش و پرورش دیگران می پردازد از پیش می داند که چه را ( چه دانشی، چه مهارتی، چه رفتاری ...) به چه کسی ( کودک، نوجوان، بزرگسال ...) به وسیلۀ چه کسی ( مربی، معلم، استادکار...) و با چه روشی یاد خواهد داد. بنابر این، آموزش و پرورش چهار رکن دارد. آنچه یادداده می شود، آن که یاد می گیرد، آن که یاد می دهد، و روشی که برای یاددادن به کار می رود.

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ جنگ ایران و عراق از جلد 10 به مناسبت 31 شهریور آغاز هفته دفاع مقدسجنگ ایران و عراق ( 1367 – 1359 ه ش ) جنگی است که با حمله و تجاوز ارتش عراق به خاک ایران، آغاز شد. این جنگ مدت 7 سال و 11 ماه طول کشید و با پذیرش قطعنامۀ 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد از سوی ایران و عراق، رسما پایان یافت.

در دورۀ جنگ، ارتش عراق بخشهایی از استانهای جنوبی و غربی کشور را اشغال کرد و شهرها و روستاهای بسیاری را ویران کرد. مردم ایران از دل و جان به دفاع برخاستند و بسیاری از آنها در جبهه ها شهید، مجروح و یا اسیر شدند. به همین دلیل این جنگ را در ایران دفاع مقدس می نامند و به دلیل شرایط ناخواسته ای که به ایران تحمیل شد، آن را جنگ تحمیلی نیز می گویند.

...

(برای دیدن نقشه در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید.)

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

 

در این تصویر بازیگران فیلم ایرانی زینت را می بینید که در حال اجرای نقش خود هستند بازیگری از قدیمیترین حرفه هاست و پیشینۀ آن به حدود چهار هزار سال پیش از میلاد مسیح می رسد. نخستین بازیگران، مراسم مذهبی و آیینی را نمایش می دادند. در مصر باستان کاهنان خاطرۀ مردگان را با آداب و مراسم خاصی و درمکان مقدس ستایش می کردند. بازیگری درمصر از اجرای مراسم آیینی فراتر نرفت. در یونان باستان بازیگران با خواندن شعرهای شاعران، همراه با حرکات موزون، به افتخار خدایان مراسمی برپا می داشتند

...

 

چهره پردازی ( گریم) مجموعۀ تغییراتی است که با آرایش و پیرایش در چهره، مو و حتی بدن بازیگران ایجاد می شود تا با چهره و شخصیتی که در نمایشنامه یا فیلمنامه توصیف شده هرچه بیشتر همانند شوند. چهره پردازی تلفیقی از علم و هنر است.

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

 

تعاون همیاری، همکاری و مشارکت داوطلبانه ونیز سازمان یافتۀ افراد در کارهاست. از آغاز شکل گیری جامعۀ انسانی، انسانها برای گردآوری خوراک، شکار، دفاع از خود وکارهای گوناگون دیگر به همیاری نیازمند بودند. زیرا بقا و ادامۀ زندگی بدون همکاری و کار گروهی امکان پذیر نبود. تعاون که در آغاز به صورت خودجوش بود به تدریج به صورت رفتار و باور جامعه درآمد. در جامعه های امروزی تعاون علاوه بر شکلهای خودجوش و سنتی به صورت سازمان یافته نیز وجود دارد.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

مقالۀ پارالمپیک از جلد 11 به مناسبت برگزاری بازیهای پارالمپیک در شهر لندن

پارالمپیک بازیهای المپیک ویژۀ معلولان است. این مسابقه ها، همانند مسابقه های المپیک، هر چهارسال یک بار برگزار می شود. پارالمپیک شامل ورزشهای تابستانی و زمستانی است. پارالمپیک از کلمۀ لاتین پارا به معنی همراه و کلمۀ المپیک تشکیل شده است.

 

...

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

چپ افست دو رو معمولاً برای چاپ روزنامه و مجله به کار می رود

چاپ فن ایجاد وتکثیر یکسان نقش حروف، کلمات، ارقام و تصویرهاست. این نقشها با مرکب روی سطوحی از جنسهای متفاوت مانند کاغذ، پارچه، چوب و فلز ایجاد می شود. منظور از چاپ به طور خاص تکثیر یکسان حروف، ارقام و تصاویر روی کاغذ است. کتاب، روزنامه، مجله و نقشه با شمارگان بسیار که از مهمترین وسایل ارتباط جمعی و از ابزارهای دسترسی به اطلاعات هستند، از دستاوردهای مهم صنعت چاپ است. چاپ یکی از اساسیترین اختراعات انسان است که راه پیشرفت و انتشار دانش و فرهنگ را هموار کرده است.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

محل نگهداری پول در بانک بسیار محکم و نسوز است و با رمز مخصوص گشوده می شود که باز کردن آن تنها به دست مأموران ویژه بانک صورت می گیردبانک موسسه ای است مطمئن برای نگهداری پول مردم و به کارانداختن آن در توسعۀ اقتصادی و همچنین پرداخت وام و اعتبار به مردم . بانک پول مردم را می پذیرد و در حساب جاری، قرض الحسنه و پس انداز نگهداری می کند. بانک خدمات خود را  به صورت چکهای گوناگون، کارتهای اعتباری، ضمانت، وام، سرمایه گذاری و مشارکت در سرمایه گذاری، دادن جایزه و سود سرمایه گذاری در اختیار مردم می گذارد. نخستین بانگها به مفهوم امروزی میان قرنهای سیزدهم تا شانزدهم میلادی در ایتالیا شکل گرفتند. بانک سپه نخستین بانک کاملا ایرانی است که در سال 1304 ه ش آغاز به کارکرد.

...

 

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

هفتمین جلسه سران جنبش عدم تعهد در دهلی نو در هند در سال 1983 م

جنبش عدم تعهد نام حرکتی است که در دورۀ جنگ سرد (1991- 1945 م ) با اندیشۀ عدم وابستگی سیاسی و نظامی به کشورهای امپریالیستی غرب و کشورهای کمونیستی شرق در شماری از کشورهای آسیایی و افریقایی پدید آمد. اندونزی، هند، مصر، غنا، و یوگسلاوی از بنیانگذاران این حرکت بودند. این کشورها غیر متعهد نامیده شدند.

 
گزیده مدخل های فرهنگنامه

 

در این آزمایشگاه میزان آلودگی خون به میکروب بیماری سنجیده می شود.انستیتو پاستور ایران سازمانی است بهداشتی و پژوهشی و آموزشی که وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است و هدف آن حفظ تندرستی مردم ایران است. این سازمان دربارۀ بیماریهای بومی ایران و بیماریهای واگیرداری که ممکن است از خارج وارد ایران شوند پژوهش می کند. به تشخیص این بیماریها و راههای مبارزه با آنها می پردازد. برای پیشگیری از این بیماریها یا درمان آنها سرمها و واکسنهای گوناگون تهیه و تولید می کند. کارشناسان و پژوهشگران را آموزش می دهد، و با دیگر سازمانهای بهداشتی و پژوهشی ایران و جهان به همکاری می پردازد.

...

 

مقاله های دارو و دارو سازی در جلد 14 نگارش شده که به زودی در اختیار خوانندگان قرار خواهد گرفت

 
صفحه 1 از 2
Sitemap